Historia wsi

Nowe Monasterzysko

Aktywna wieś Warmii i Mazur

Wieś dobrego czasu

My młodzi i dorośli mieszkańcy wsi , własnymi pomysłami i pracą, ze wspraciem i pomocą innych,

zmieniamy naszą wieś, aby nam i innym żyło się lepiej

Nowe Monasterzysko dawna nazwa Neu Münsterberg

 

Wieś Münsterberg została lokowana 8 listopada 1320 roku na prawie chełmińskim. Wieś, leży w granicach dawnych Prus Książęcych (Prus Górnych- Oberland), które do 1772 r. znajdowały się pod panowaniem królów polskich

 

Około roku 1600 we wsi ufundowano kościół.

Patronem i fundatorem był Joachim von Belau, właściciel majątku w Nowym Monasterzysku i pobliskim Sokolniku. Został on pochowany w krypcie kościelnej, której kamień nagrobny z napisem „† Joh. Joachim von Belau 1623”, herbem rodowym oraz fragmentem psalmu 73 z Księgi Psalmów, zachował się na cmentarzu do czasów współczesnych. W podziemiach kościoła pochowano także Fryderyka Augusta von Belau, zmarłego 1 lipca 1725 r., ostatniego z tego rodu dziedzica Sokolnika, Kwietnika, Nowego Monasterzyska i Podgórza (Greulsberg) oraz zmarłą rok wcześniej jego żonę, Marię-Luizę.

 

Kościół w Nowym Monasterzysku był filią kościoła w Zastawnie i był obsługiwany przez jednego pastora. Przy kościele zaczął też funkcjonować miejscowy cmentarz.

Po śmierci ostatnich członków rodu von Belau kościół zaczął popadać w ruinę, a wieś przyporządkowano pod kościół w Zastawnie. Budynek kościoła został rozebrany około 1780 r. Pomimo, że kościół przestał istnieć, cmentarz funkcjonował aż do 1945 roku.

 

Teren ten był zamieszkany w większości przez ludność niemiecką. Pod względem wyznaniowym luteranie stanowili większość ogółu mieszkańców, obok nich występowali katolicy oraz zwolennicy kościoła ewangelicko-reformowanego.

 

W II połowie XIX wieku majątek Nowe Monasterzysko przeszedł w posiadanie rodziny baronów

von Minnigerode i pozostało w nim do 1945r.

Założycielem tego rodu w Prusach był baron Wilhelm von Minnigerode, który kupił majątek ziemski w Rejsytach koło Rychlik za radą Richarda hr. von und zu Dohna-Schlobitten, właściciela Słobit. Baron był znaną w Prusach postacią - wybrano go posłem z okręgu pasłęcko-morąskiego do pierwszego niemieckiego Reichstagu w latach 1871-1889. Baronowie von Minnigerode oprócz Nowego Monasterzyska, mieli dobra w Rejsytach, Anglitach i Pęklewie nad Zalewem Wiślanym .

 

Po zakończeniu I wojny światowej, w latach 20-tych XX w. na miejscowym cmentarzu postawiono obelisk dla uczczenia pamięci ofiar I wojny światowej, który zachował się do dzisiaj. Fundatorami obelisku byli mieszkańcy i właściciele majątku.

 

Krótko przed wybuchem II wojny światowej wieś liczyła 258 mieszkańców, a właścicielem tutejszego majątku był doktor praw August Friedrich baron von Minnigerode. Ponieważ większość czasu spędzał w Berlinie, jego dobra zostały oddane w dzierżawę Alfredowi Doepner’owi. Do posiadłości barona należał też las koło Nowego Monasterzyska, gdzie leśniczym dworskim, w którego zarządzie pozostawał między innymi tutejszy las, był Freidwald

 

W drugiej połowie lat 30-tych XX wieku w bezpośrednim sąsiedztwie wsi prowadzono prace nad budową autostrady mającej połączyć Berlin z ówczesnym Królewcem. W 1937 roku oddano do użytku odcinek Königsberg (Kaliningrad) - Elbing-Ost (Elbląg-Wschód). Budowa zmieniła układ dróg we wsi.

 

II wojna światowa oznaczała faktyczną likwidację Prus. Działania wojenne były powodem znacznych zniszczeń tych terenów, a ucieczki i późniejsze wysiedlenia ludności niemieckiej spowodowały, że ziemie te opustoszały i znaczni podupadły gospodarczo.

 

Rozpoczął się proces zasiedlania przez napływową ludność polską, pochodzącą głównie ze wschodnich terenów II Rzeczypospolitej, a także z rejonu Bieszczad w ramach akcji „Wisła”. Na ziemiach dawnych Prus, w tym wsi Nowe Monasterzysko, osiedlili się ludzie z innych kulturowo terenów. Przybyli tu oni mniej lub bardziej dobrowolnie. W pierwszej fali , do wsi przybyło 6 rodzin z lubelszczyzny.

 

Polska nazwa Nowe Monasterzysko jest najprawdopodobniej substytucją fonetyczną z adaptacją słowotwórczą polegającą na zastąpieniu wygłosowego elementu niemieckiego polskim formantem toponimicznym, lub też zapożyczeniem nazwy miasta leżącego na dawnych Kresach południowo-wschodnich, a obecnie Ukrainie – Monasterzyska.

 

Nowa nazwa nie stanowi "kalki" nazwy historycznej Neu Münsterberg .

 

Nowe Monasterzysko na Mapie Świętej Warmii

wykonanej na zamówienie bp. Adama Grabowskiego w 1755 roku przez kartografa z Elbląga Jana Fryderyka Enderscha.

Aktualności

 

Znajdż na na fb

( Świetlica Nowe Monasterzysko)

https://www.facebook.com/pages/%C5%9Awietlica-Nowe

Baron Wilhelm von Minnigerode (1840-1913)

Obelisk dla uczczenia pamięci ofiar I wojny światowej